{"id":229,"date":"2017-02-17T14:31:25","date_gmt":"2017-02-17T13:31:25","guid":{"rendered":"https:\/\/dev.agostinjani.org\/malti\/riflessjonijiet-u-artikli\/salvino-caruana-riflessjonijiet-u-artikli\/wistin-ta-ippona-dwar-il-gublew-2\/"},"modified":"2017-02-17T14:31:25","modified_gmt":"2017-02-17T14:31:25","slug":"wistin-ta-ippona-dwar-il-gublew-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agostinjani.org\/mt\/riflessjonijiet-u-artikli\/salvino-caruana-riflessjonijiet-u-artikli\/wistin-ta-ippona-dwar-il-gublew-2\/","title":{"rendered":"Wistin ta&#8217; Ippona dwar il-\u0120ublew"},"content":{"rendered":"<p>Min hu mid\u0127la tat-talb uffi\u010bjali tal-Knisja Kattolika, tal-<em>brevjar<\/em>, jiftakar fl-g\u0127exieren ta&#8217; drabi li jitlissen kliem b\u0127al tif\u0127ir, fa\u0127\u0127ar, g\u0127olli le\u0127nek, g\u0127anni. G\u0127add imdaqqas ta&#8217; <em>Salmi <\/em>huwa mag\u0127ruf wkoll b\u0127ala <em>tat-tif\u0127ir lil Alla.<\/em><\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>It-tifsira ewlenija tal-kelma tfa\u0127\u0127ar kienet l-g\u0127ajta tal-bdiewa waqt \u0127idmiethom fl-g\u0127elieqi, skont il-kittieb tal-\u0120rajja ta&#8217; Ruma, Varrun, li g\u0127ex u kiteb bejn is-sena 116q.K. u 27q.K.\u00a0&#8220;<em>iubilare est rustica uoce inclamare<\/em>&#8220;. Skont kittieb ie\u0127or, Sedulju (g\u0127ex u kiber fl-Italja lejn l-a\u0127\u0127ar tas-seklu 5 u kien sar Nisrani), kien dak l-g\u0127ajjat jaqsamlek qalbek ta&#8217; dawk li jkunu fuq il-qabar waqt id-difna ta&#8217; xi \u0127add g\u0127a\u017ci\u017c. F&#8217;xi <em>Salmi <\/em>bikrin, il-kelma tfissret fil-kuntest tal-g\u0127ajjat tal-poplu Lhudi wara reb\u0127iet militari.<\/p>\n<p>Wistin ta&#8217; Ippona kien mid\u0127la tat-tifsira tal-kelma <em>\u0120ublew<\/em> fis-sens tag\u0127ha ta&#8217; g\u0127anja waqt \u0127idma (ara <em>Tifsira tas-Salm <\/em>32,2,1,8), imma mhux l-g\u0127aliex fil-fatt huwa kiteb dwarha b\u0127ala tali. Il-kelma <em>\u0120ublew <\/em>(iubilaeum) tinqara madwar 60 darba, filwaqt illi l-<em>iubilatio <\/em>(tif\u0127ir), 90 darba. Wistin i\u017cda dejjem t\u0127addet dwarhom fil-kuntest litur\u0121iku u teolo\u0121iku u fissru b\u0127ala li t-&#8220;<em>tif\u0127ir huwa \u0127oss li jfisser dak li l-qalb tixtieq tnissel i\u017cda li g\u0127alih ma ssibx kliem<\/em>&#8220;, jew a\u0127jar, \u0127sejjes, jew tnehid ta&#8217; kliem imnissla biss fil-qalb.<\/p>\n<p>Wistin sa\u0127aq fuq li l-a\u0127\u0127ar tifsira tal-kelma mhux ta&#8217; xi skiet, i\u017cda b\u0127ala \u0127sus li ma tistax tfissru bis-sa\u0127\u0127a ta&#8217; kliem, huwa, skontu \u0127oss ming\u0127ajr kliem (ara <em>Tifsira tas-Salm <\/em>80,3); imma lanqas mhu mag\u0127mul ming\u0127ajr le\u0127en. Hekk kiteb &#8220;<em>fissru l-fer\u0127 tag\u0127kom bil-le\u0127en, jekk ma ssibux il-kliem<\/em>&#8221; (<em>Tifsira tas-Salm <\/em>65,2). It-tif\u0127ir mhux xi \u0127a\u0121a mag\u0127luqa f\u2019sider xi \u0127add, u li ma tistax tinstema\u2019 fuq barra. Din i\u017cda sse\u0127\u0127 bis-sa\u0127\u0127a tal-milja tal-fer\u0127, fer\u0127 li ma jistax jitfisser b\u2019\u0127afna kliem (ara <em>Tifsira tas-Salm <\/em>80,3); lanqas mhu xi g\u0127amla ta&#8217; fer\u0127 mutu, l-g\u0127aliex il-qalb ma tistax ma tfakkarx u tfa\u0127\u0127arx g\u0127emil Alla, u g\u0127aldaqstant, huwa &#8220;<em>uox ineffabilis<\/em>&#8221; (ara <em>Tifsira tas-Salm <\/em>102,8).<\/p>\n<p>Kulma nistg\u0127u ng\u0127idu dwar it-tif\u0127ir lil Alla mhuwa qatt bi\u017c\u017cejjed, u bosta drabi lanqas m\u2019a\u0127na sejrin ikollna l-\u0127ila nsibu kliem sabiex infissruh (ara <em>Tifsira tas-Salm <\/em>88,1,16). Min ifa\u0127\u0127ar ma jfa\u0127\u0127arx lilu *nnif<strong><u>i<\/u><\/strong>su, i\u017cda lill-\u0126allieq, g\u0127all-g\u0127emejjel kbar tieg\u0127U (ara <em>Tifsira tas-Salm <\/em>99,16). U mhux ta&#8217; b&#8217;xejn li ma jsibx kliem adatti g\u0127al biex jag\u0127mel dan &#8220;<em>l-g\u0127aliex int Alla kbir u \u0127allieq, u inti re fuq l-allat kollha<\/em>&#8221; (<em>Salm <\/em>94,3); u g\u0127aldaqstant hu ta&#8217; min ifa\u0127\u0127ru u jg\u0127ollih (ara <em>Tifsira tas-Salm <\/em>94.5).<\/p>\n<p>Bi\u017c\u017cejjed li naqraw l-ewwel \u0127ames taqsimiet tal-ewwel ktieb tal-<em>Istqarrijiet <\/em>sabiex ikollna tifsira mill-iktar \u010bara ta&#8217; dak li Wistin ried jg\u0127id b&#8217;tif\u0127ir lil Alla, b&#8217;<em>iubilatio<\/em>. Jidher sewwa mit-<em>Tifsira tas-Salm<\/em> 65,2, kemm Wistin kellu quddiem g\u0127ajnejh it-tif\u0127ir ta&#8217; Alla mad-dinja kollha, kull fejn kienet mifruxa l-Knisja: &#8220;<em>catholica iubilet, catholica totum tenet<\/em>&#8220;. Hawn hija l-g\u0127amara ta&#8217; Alla mal-bnedmin, li hija l-art kull fejn it-talb ta&#8217; tif\u0127ir, l-g\u0127otja ta&#8217; tif\u0127ir, kull fejn tin\u0121ieb u titlissen &#8220;<em>u jien noffri fit-tempju tieg\u0127u sagrifi\u010b\u010bju b&#8217;g\u0127ajjat ta&#8217; fer\u0127 <\/em>(hostiam iubilationis)<em>, ng\u0127anni u nfa\u0127\u0127ar \u2019il-Mulej<\/em>!&#8221; (<em>Salm <\/em>26,6, u t-<em>Tifsira tas-Salm <\/em>26,2,13, u ara wkoll l-<em>Istqarrijiet <\/em>4,1). Wistin i\u017cda jilma\u0127 l-istrumenti li jfissru dan it-tif\u0127ir fl-g\u0127add ta&#8217; dawk li jag\u0127mlu kull knisja fid-dinja &#8220;<em>intom id-daqq tat-tromba, l-arpa u \u010b-\u010betra, it-tanbur u l-kor, i\u017c-\u017cfin, il-kordi tal-kitarra, l-orgni u \u010b-\u010bimbali, u li g\u0127andhom kollha jindaqqu bil-galbu, sabiex jo\u0127ro\u0121 u jinstema\u2019 le\u0127en wie\u0127ed <\/em>(bene sonantia, quia consonantia)&#8221; (<em>Tifsira tas-Salm <\/em>150,8).<\/p>\n<p>Wistin qatt ma studja mu\u017cika, sa fejn nafu, imma dwarha kien jaf u kiteb \u0127afna! Kiteb sa\u0127ansitra <em>Dwar il-Mu\u017cika <\/em>f\u20196 kotba! Huwa kiteb dwar dak li kien i\u0127oss dwarha, u l-iktar fit-talb ta&#8217; tif\u0127ir lil Alla. Hekk fit-tieni kapitlu tar-<em>Regula<\/em>, huwa talab lill-ir\u0127ieb sabiex meta jkantaw is-<em>Salmi<\/em>, i\u017commu mat-test ta&#8217; quddiemhom, u ma jivvintawx kliem ie\u0127or, u ma jkantawx dak li ma kienx ma\u0127sub sabiex jitkanta! Talabhom ukoll sabiex meta jitolbu lil Alla bis-salmi u l-kant, il-kliem li jlissnu b&#8217;xuffejhom kellu jkun \u0127iere\u0121 minn \u0121ewwa qalbhom im\u0127e\u0121\u0121a wkoll. Hekk il-le\u0127en, in-nifs, id-dehen, l-ispirtu kif ukoll il-\u0121isem, kollha kellhom rwol f&#8217;g\u0127aqda s\u0127i\u0127a u samma tat-tnissil tal-kliem ta&#8217; tif\u0127ir lil Alla (ara <em>Tifsira tas-Salm <\/em>150,8). Din l-g\u0127aqda ta&#8217; g\u0127add ta&#8217; \u0127iliet tal-le\u0127en, g\u0127al Wistin kellha tirrifletti wkoll dik l-g\u0127aqda ta&#8217; bejn il-membri tal-\u0121isem f\u2019\u0127idma g\u0127alenija. Alla ma jridx li widnejh jitqarrqu (ara <em>Tifsira tas-Salm <\/em>32,2,1,8).<\/p>\n<p>Filwaqt illi fil-kuntest litur\u0121iku, Wistin fisser il-kliem ta&#8217; tif\u0127ir lil Alla fil-qasam ta\u010b-\u010belebrazzjoni litur\u0121ika tal-Ewkaristika &#8220;<em>ng\u0127ollu s-sagrifi\u010b\u010bju ta&#8217; tif\u0127ir <\/em>(hostiam iubilationis), <em>is-sagrifi\u010b\u010bju ta&#8217; fer\u0127 <\/em>(hostiam laetitiae), <em>is-sagrifi\u010b\u010bju ta&#8217; gratitudni <\/em>(hostiam gratulationis), <em>is-sagrifi\u010b\u010bju ta&#8217; radd il-\u0127ajr <\/em>(hostiam gratiarium actionis)&#8221; (<em>Tifsira tas-Salm <\/em>26,2,12). Hekk, skontu, din tkun l-g\u0127otja ta&#8217; tif\u0127ir li biha jitg\u0127axxaq Alla, hija wkoll tfisser il-fer\u0127 f&#8217;Alla, dak li ni\u017cel b\u0127ala bniedem fostna. Hekk li din l-g\u0127otja titwassal &#8220;<em>sal-istess altar tieg\u0127u, fil-knisja mqaddsa<\/em>&#8221; (<em>Tifsira tas-Salm <\/em>26,2,12).<\/p>\n<p>\u00a0F&#8217;dan it-ta\u0127dit dwar tif\u0127ir lil Alla, Wistin inqeda wkoll bi kliem b\u0127al &#8220;<em>canere, cantare, laudare, canticum nouum<\/em>&#8220;. It-tifsira ewlenija ta&#8217; <em>tif\u0127ir <\/em>li Wistin sensel, tibqa&#8217; i\u017cda dik tat-<em>Tifsira tas-Salm <\/em>32,2,1,8, hekk li minnha wie\u0127ed jislet il-fatt li Wistin dejjem kellu f&#8217;mo\u0127\u0127u jqabbel it-tif\u0127ir li jing\u0127ata &#8216;l Alla hawn isfel, ma&#8217; dak it-tif\u0127ir, fuq skala bil-wisq iktar g\u0127olja u nobbli, u li ma je\u0127tie\u0121 kliem, hemm fuq.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Salvinu Caruana OSA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Min hu mid\u0127la tat-talb uffi\u010bjali tal-Knisja Kattolika, tal-brevjar, jiftakar fl-g\u0127exieren ta&#8217; drabi li jitlissen kliem b\u0127al tif\u0127ir, fa\u0127\u0127ar, g\u0127olli le\u0127nek, g\u0127anni. G\u0127add imdaqqas ta&#8217; Salmi huwa mag\u0127ruf wkoll b\u0127ala tat-tif\u0127ir lil Alla.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2338,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[102],"tags":[],"class_list":["post-229","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-salvino-caruana-riflessjonijiet-u-artikli"],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/i0.wp.com\/agostinjani.org\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Santu_Wistin_3.jpg?fit=390%2C450&ssl=1",390,450,false],"thumbnail":["https:\/\/i0.wp.com\/agostinjani.org\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Santu_Wistin_3.jpg?resize=150%2C150&ssl=1",150,150,true],"medium":["https:\/\/i0.wp.com\/agostinjani.org\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Santu_Wistin_3.jpg?fit=260%2C300&ssl=1",260,300,true],"medium_large":["https:\/\/i0.wp.com\/agostinjani.org\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Santu_Wistin_3.jpg?fit=390%2C450&ssl=1",390,450,true],"large":["https:\/\/i0.wp.com\/agostinjani.org\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Santu_Wistin_3.jpg?fit=390%2C450&ssl=1",390,450,true],"1536x1536":["https:\/\/i0.wp.com\/agostinjani.org\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Santu_Wistin_3.jpg?fit=390%2C450&ssl=1",390,450,true],"2048x2048":["https:\/\/i0.wp.com\/agostinjani.org\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Santu_Wistin_3.jpg?fit=390%2C450&ssl=1",390,450,true],"gform-image-choice-sm":["https:\/\/i0.wp.com\/agostinjani.org\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Santu_Wistin_3.jpg?resize=300%2C300&ssl=1",300,300,true],"gform-image-choice-md":["https:\/\/i0.wp.com\/agostinjani.org\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Santu_Wistin_3.jpg?resize=390%2C400&ssl=1",390,400,true],"gform-image-choice-lg":["https:\/\/i0.wp.com\/agostinjani.org\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Santu_Wistin_3.jpg?resize=390%2C450&ssl=1",390,450,true]},"uagb_author_info":{"display_name":"Super User","author_link":"https:\/\/agostinjani.org\/mt\/author\/allaccess\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Min hu mid\u0127la tat-talb uffi\u010bjali tal-Knisja Kattolika, tal-brevjar, jiftakar fl-g\u0127exieren ta&#8217; drabi li jitlissen kliem b\u0127al tif\u0127ir, fa\u0127\u0127ar, g\u0127olli le\u0127nek, g\u0127anni. G\u0127add imdaqqas ta&#8217; Salmi huwa mag\u0127ruf wkoll b\u0127ala tat-tif\u0127ir lil Alla.","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agostinjani.org\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/229","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agostinjani.org\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agostinjani.org\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agostinjani.org\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agostinjani.org\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=229"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/agostinjani.org\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/229\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agostinjani.org\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agostinjani.org\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=229"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agostinjani.org\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=229"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agostinjani.org\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}